คลังนวัตกรรมศึกษาธิการจังหวัดเชียงใหม่
สืบค้นผลงานและข้อเสนอนวัตกรรมการเรียนรู้ของบุคลากรทางการศึกษาในจังหวัดเชียงใหม่
นวัตกรรม MOVE FOR HEALTH ขยับกาย พัฒนาชีวิต ลดอ้วน เพิ่มสูง ด้วยพลังชุมชนสุขภาวะ
สุขภาพและภาวะโภชนาการของนักเรียนเป็นพื้นฐานสำคัญต่อการเจริญเติบโต พัฒนาการทางร่างกาย สติปัญญา อารมณ์ และความพร้อมในการเรียนรู้ โดยเฉพาะในช่วงวัยเรียนซึ่งเป็นช่วงสำคัญของการสร้างพฤติกรรมสุขภาพ หากนักเรียนมีพฤติกรรมการบริโภคอาหารที่ไม่เหมาะสม รับประทานอาหารหวาน มัน เค็ม หรืออาหารแปรรูปมากเกินไป มีกิจกรรมทางกายไม่เพียงพอ และมีพฤติกรรมเนือยนิ่งต่อเนื่อง อาจส่งผลให้เกิดภาวะทุพโภชนาการ โดยเฉพาะภาวะเริ่มอ้วนและอ้วน รวมถึงส่งผลต่อการเจริญเติบโตและคุณภาพชีวิตของผู้เรียนในระยะยาว ข้อมูลจากระบบสารสนเทศเพื่อติดตามและดูแลควบคุมภาวะทุพโภชนาการ School Lunch System (SLS) ของนักเรียนที่ได้รับการสนับสนุนจากกองทุนเพื่อโครงการอาหารกลางวันในโรงเรียนประถมศึกษา ปีงบประมาณ 2568 จำนวน 240,321 คน พบว่า ในช่วงต้นภาคเรียนที่ 1/2568 มีนักเรียนที่มีภาวะเตี้ยจำนวน 44,243 คน คิดเป็นร้อยละ 18.41 มีภาวะผอมจำนวน 21,677 คน คิดเป็นร้อยละ 9.02 และมีภาวะเริ่มอ้วนและอ้วนจำนวน 19,610 คน คิดเป็นร้อยละ 8.16 แม้ในช่วงปลายภาคเรียนที่ 1/2568 จำนวนนักเรียนที่มีภาวะเริ่มอ้วนและอ้วนจะลดลงเหลือ 8,940 คน หรือร้อยละ 3.72 แต่เมื่อพิจารณาค่าเฉลี่ยย้อนหลัง 3 ปี ระหว่างปีงบประมาณ 2566–2568 ยังคงพบปัญหาภาวะเริ่มอ้วนและอ้วนเฉลี่ยร้อยละ 5.06 สะท้อนให้เห็นว่าปัญหาภาวะโภชนาการของเด็กวัยเรียนยังคงเป็นประเด็นที่จำเป็นต้องได้รับการแก้ไขอย่างเป็นระบบและต่อเนื่อง จากความสำคัญดังกล่าว สำนักงานกองทุนเพื่อโครงการอาหารกลางวันในโรงเรียนประถมศึกษาได้กำหนดแนวทางสนับสนุนสถานศึกษาในการแก้ไขปัญหาภาวะทุพโภชนาการของนักเรียน โดยมุ่งให้นักเรียนกลุ่มเริ่มอ้วนและอ้วนได้รับการส่งเสริมกิจกรรมทางกาย มีความรู้ด้านอาหารและโภชนาการที่เหมาะสม และสามารถปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพของตนเองได้ โดยมีเป้าหมายให้นักเรียนได้รับการสร้างความรอบรู้ด้านอาหารและโภชนาการที่ปลอดภัย ตลอดจนมีพฤติกรรมสุขภาพที่พึงประสงค์ โรงเรียนมูลนิธิมหาราช 5 ตระหนักถึงความสำคัญของปัญหาดังกล่าว จึงได้ดำเนินการสำรวจและคัดกรองภาวะโภชนาการของนักเรียน โดยใช้การชั่งน้ำหนัก วัดส่วนสูง และจัดทำข้อมูลนักเรียนเป็นรายบุคคล เพื่อใช้เป็นฐานในการวางแผนดูแลและส่งเสริมสุขภาพให้เหมาะสมกับสภาพของผู้เรียนแต่ละคน ควบคู่กับการให้ความรู้เกี่ยวกับการรับประทานอาหารครบ 5 หมู่ในสัดส่วนที่เหมาะสม การลดการบริโภคอาหารหวาน มัน เค็ม และอาหารแปรรูป ตลอดจนส่งเสริมให้นักเรียนเลือกบริโภคอาหารที่มีประโยชน์ในชีวิตประจำวัน นอกจากนี้ โรงเรียนยังให้ความสำคัญกับการสร้างโอกาสให้นักเรียนได้เคลื่อนไหวร่างกายอย่างสม่ำเสมอ ผ่านกิจกรรมที่เหมาะสมกับช่วงวัย เช่น การออกกำลังกายหน้าเสาธง กิจกรรมแอโรบิค การเล่นกีฬา และกิจกรรมการเคลื่อนไหวร่างกาย ต่าง ๆ พร้อมทั้งบูรณาการการดำเนินงานร่วมกับงานโภชนาการอาหารกลางวัน โดยปรับเมนูอาหารให้เหมาะสมตามหลักโภชนาการ ลดปริมาณไขมันและน้ำตาล ตลอดจนส่งเสริมการมีส่วนร่วมของครู ผู้ปกครอง และชุมชนในการดูแลและติดตามพฤติกรรมสุขภาพของนักเรียนอย่างต่อเนื่อง อย่างไรก็ตาม การแก้ไขปัญหาภาวะเริ่มอ้วนและอ้วนให้เกิดผลอย่างยั่งยืนไม่ควรจำกัดอยู่เพียงการควบคุมน้ำหนักหรือการจัดกิจกรรมออกกำลังกายเป็นครั้งคราวเท่านั้น แต่ควรพัฒนาเป็นระบบสุขภาวะที่ดูแลผู้เรียนอย่างรอบด้าน ตั้งแต่การคัดกรองและติดตามการเจริญเติบโต การสร้างความรอบรู้ด้านอาหารและโภชนาการ การส่งเสริมกิจกรรมทางกาย การสร้างพฤติกรรมการพักผ่อนที่เหมาะสม ตลอดจนการจัดสภาพแวดล้อมในโรงเรียนที่เอื้อต่อสุขภาพ โดยให้ความสำคัญทั้งกับการ “ลดอ้วน” และการส่งเสริมให้เด็ก “เพิ่มสูงและเติบโตสมวัย” ตามศักยภาพของแต่ละบุคคล ซึ่งสอดคล้องกับผลที่คาดหวังของโครงการที่มุ่งให้นักเรียนมีน้ำหนักและส่วนสูงตามเกณฑ์มาตรฐาน และมีความรอบรู้และพฤติกรรมด้านสุขภาพที่พึงประสงค์ ด้วยเหตุนี้ โรงเรียนมูลนิธิมหาราช 5 จึงพัฒนาแนวทางการดำเนินงานที่เป็นแบบอย่าง “MOVE FOR HEALTH ขยับกาย พัฒนาชีวิต ลดอ้วน เพิ่มสูง ด้วยพลังชุมชนสุขภาวะ” ขึ้น เพื่อเป็นกลไกในการขับเคลื่อนการส่งเสริมสุขภาวะของนักเรียนอย่างเป็นระบบ โดยมุ่งเปลี่ยนจากการแก้ปัญหาภาวะโภชนาการเฉพาะรายไปสู่การสร้างพฤติกรรมสุขภาพที่ดีให้เป็นวิถีชีวิตของผู้เรียน ผ่านการขยับกายอย่างสม่ำเสมอ การรับประทานอาหารที่มีคุณค่า การพักผ่อนเพียงพอ การรู้เท่าทันสุขภาพของตนเอง และการติดตามพัฒนาการด้านน้ำหนักและส่วนสูงอย่างต่อเนื่อง ซึ่งจุดสำคัญของแนวทาง MOVE FOR HEALTH คือการใช้พลังความร่วมมือของ โรงเรียนครอบครัว ชุมชน และภาคีเครือข่ายสุขภาพ เป็นฐานในการดำเนินงาน เนื่องจากพฤติกรรมสุขภาพของเด็กมิได้เกิดขึ้นเฉพาะในโรงเรียน แต่เชื่อมโยงกับวิถีชีวิตภายในครอบครัวและสภาพแวดล้อมของชุมชน โรงเรียนจึงประสานความร่วมมือกับผู้ปกครองและภาคีเครือข่าย เช่น เทศบาลตำบลริมเหนือ โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านเหมืองผ่า และสถานศึกษาในเครือข่าย เพื่อร่วมกันส่งเสริมและติดตามสุขภาวะของนักเรียน ดังนั้น MOVE FOR HEALTH ขยับกาย พัฒนาชีวิต ลดอ้วน เพิ่มสูง ด้วยพลังชุมชนสุขภาวะ จึงมิใช่เพียงกิจกรรมออกกำลังกายหรือโครงการลดน้ำหนัก แต่เป็นแนวทางการพัฒนาผู้เรียนแบบองค์รวมที่นำข้อมูลสุขภาพมาใช้ในการวางแผน จัดกิจกรรมที่สอดคล้องกับปัญหาและความต้องการของผู้เรียน ติดตามผลอย่างต่อเนื่อง และสร้างความร่วมมือจากทุกภาคส่วน เพื่อให้นักเรียนสามารถดูแลสุขภาพของตนเอง มีภาวะโภชนาการที่เหมาะสม มีการเจริญเติบโตสมวัย มีพฤติกรรมสุขภาพที่พึงประสงค์ และเติบโตเป็นเด็กที่ “แข็งแรง สมวัย ใส่ใจสุขภาพ และมีคุณภาพชีวิตที่ดีอย่างยั่งยืน
นวัตกรรมแนะแนวเชิงรุก "PAJEE - Life Navigator" โดยใช้เครื่องมือประเมินตนเอง ผ่าน "คัมภีร์กะศิษย์ พิชิตฝัน" บูรณาการร่วมกับรูปแบบการบริหารสถานศึกษา PAJEE S+ของโรงเรียนป่าจี้วังแดงวิทยา
โรงเรียนป่าจี้วังแดงวิทยาตั้งอยู่ในพื้นที่ที่มีความหลากหลายทางวัฒนธรรม นักเรียนส่วนใหญ่เป็นกลุ่มชาติพันธุ์ ซึ่งมักเผชิญกับข้อจำกัดด้านโอกาสในการค้นหาเป้าหมายชีวิตและทักษะอาชีพที่สอดคล้องกับบริบทท้องถิ่น ทางโรงเรียนได้นำรูปแบบการบริหาร PAJEE S+ มาใช้เพื่อพัฒนาผู้เรียนแบบองค์รวม แต่ยังขาดกระบวนการแนะแนวที่เข้มข้นในการเปลี่ยน "ประสบการณ์จากฐานการเรียนรู้" ให้กลายเป็น "เป้าหมายในอนาคต" ของผู้เรียน นวัตกรรมนี้จึงถูกสร้างขึ้นเพื่อใช้กระบวนการ Coaching มาเป็นเครื่องมือเชื่อมโยงวิถีพอเพียงจากโครงการ "กะศิษย์เกษตร" สู่การวางแผนชีวิตของผู้เรียนอย่างเป็นรูปธรรม เพื่อให้การจัดการศึกษาเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพและสอดคล้องกับนโยบาย "เรียนดี มีความสุข"ของรัฐบาลและกระทรวงศึกษาธิการ ที่มุ่งเน้นการปฏิรูปกระบวนการเรียนรู้และเสริมสร้างศักยภาพผู้เรียนตามความถนัด ทางสถานศึกษาจึงเห็นความสำคัญของการพัฒนาระบบแนะแนวให้เป็นหัวใจสำคัญของการเรียนรู้ โดยเฉพาะอย่างยิ่งสำหรับนักเรียนในพื้นที่ที่ต้องเผชิญกับความท้าทายทางเศรษฐกิจ การปลูกฝังทักษะ ผ่านโครงการ "กะศิษย์เกษตร" ตามยุทธศาสตร์การพัฒนาคุณธรรมอัตลักษณ์ของโรงเรียน (มีวินัย รับผิดชอบ พอเพียง และจิตอาสา) จึงไม่ได้เป็นเพียงการเรียนรู้เพื่อสร้างรายได้เท่านั้น แต่ยังเป็นพื้นที่บ่มเพาะ ประสบการณ์ชีวิตที่จะนำไปสู่การค้นพบตัวตน หากได้รับการสนับสนุนด้วยกระบวนการชี้แนะ (Coaching)อย่างเป็นระบบ จะช่วยให้นักเรียนสามารถวิเคราะห์ความถนัดของตนเองและวางแผนเส้นทางชีวิตที่สอดคล้องกับบริบทของพื้นที่ได้อย่างยั่งยืน นอกจากนี้ การขับเคลื่อนนวัตกรรมดังกล่าวยังเป็นการตอบสนองต่อกลยุทธ์การพัฒนาของสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเชียงใหม่ เขต 2 ที่มุ่งยกระดับสถานศึกษาให้เป็นองค์กรแห่งนวัตกรรมและการเรียนรู้ โรงเรียนป่าจี้วังแดงวิทยาจึงได้น้อมนำพระบรมราโชบายด้านการศึกษาของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 10 มาเป็นแนวทางหลักในการพัฒนาเยาวชนให้เป็นพลเมืองที่มีคุณภาพด้วยการหลอมรวมฐานการเรียนรู้ทั้ง 11 ฐานเข้ากับกระบวนการ Coaching เชิงบวก ซึ่งจะช่วยลดช่องว่างความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาและสร้างแรงบันดาลใจให้ผู้เรียนเห็นภาพอนาคตของตนเองได้อย่างชัดเจน ส่งผลให้เกิดการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมในเชิงบวก และเป็นการสร้างภูมิคุ้มกันให้แก่ผู้เรียนท่ามกลางกระแสการเปลี่ยนแปลงของโลกสมัยใหม่ได้อย่างมั่นคงและสง่างามตามวิถีพอเพียง
Spirit & Skill: การพัฒนาความมีน้ำใจนักกีฬาสำหรับนักเรียน
การวิจัยและพัฒนานวัตกรรมการศึกษาครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) พัฒนาและหาประสิทธิภาพของระบบเว็บแอปพลิเคชันวิเคราะห์ผลการเรียนรู้พลศึกษาร่วมกับแผนการจัดการเรียนรู้โดยใช้ทฤษฎีพัฒนาการทางจริยธรรมของโคลเบิร์ก สำหรับนักเรียนมัธยมศึกษาตอนต้นให้เป็นไปตามเกณฑ์ที่กำหนด (2) เปรียบเทียบความมีน้ำใจนักกีฬาและผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนวิชาพลศึกษาก่อนและหลังเรียน (3) ศึกษาแนวโน้มและลักษณะพัฒนาการด้านความมีน้ำใจนักกีฬาของนักเรียนเป็นรายบุคคล และ (4) ศึกษาความพึงพอใจและเจตคติต่อการใช้งานระบบเว็บแอปพลิเคชัน กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการวิจัยครั้งนี้ คือ นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 โรงเรียนบ้านปง (อินทขิลวิทยาคาร) ภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2569 จำนวน 11 คน ซึ่งได้มาจากการเลือกแบบเจาะจง เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยประกอบด้วย ระบบเว็บแอปพลิเคชัน “Spirit & Skill” ที่เขียนโครงสร้างรหัสคำสั่งผ่าน Google AI Studio, โปรแกรม Antigravity และรันระบบด้วย Google Apps Script ร่วมกับคลังข้อสอบกรณีศึกษา และแผนการจัดการเรียนรู้กีฬาบาสเกตบอล จำนวน 8 แผน สถิติที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ ค่าเฉลี่ย, ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน (S.D.), การทดสอบค่าทีแบบกลุ่มตัวอย่างไม่เป็นอิสระต่อกัน (Dependent Samples t-test) และการวิเคราะห์เชิงคุณภาพเนื้อหา ผลการวิจัยและพัฒนานวัตกรรมพบว่า 1. ผลการพัฒนาและประสิทธิภาพนวัตกรรม: แผนการจัดการเรียนรู้พลศึกษาบูรณาการร่วมกับทฤษฎีพัฒนาการทางจริยธรรมของโคลเบิร์กและการใช้วิธีกรณีศึกษาผ่านเกณฑ์การประเมินจากผู้เชี่ยวชาญ โดยมีค่าดัชนีความสอดคล้อง (IOC) อยู่ระหว่าง 0.67 - 1.00 ในขณะที่ตัวระบบ Web Application มีความเสถียร สามารถเก็บข้อมูลหลังบ้านรายบุคคลลงสู่ Google Sheets ได้อย่างถูกต้อง มีระบบประมวลผล Dashboard อัจฉริยะ และมีระบบรักษาความปลอดภัยป้องกันการคัดลอกข้อความและแคปเจอร์หน้าจอ 2. ผลสัมฤทธิ์และการพัฒนาความมีน้ำใจนักกีฬา: คะแนนเฉลี่ยความมีน้ำใจนักกีฬาในภาพรวมของนักเรียนหลังเรียน (M= 74.44, S.D. = 7.16) สูงกว่าก่อนเรียน (M = 67.44, S.D. = 8.40) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 (t = -7.18, p = .00) และเมื่อจำแนกเป็นรายด้าน พบว่าคะแนนเฉลี่ยหลังเรียนสูงกว่าก่อนเรียนอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 ครบทั้ง 5 ด้าน ได้แก่ ด้านรู้แพ้ รู้ชนะ รู้อภัย (p = .02), ด้านความยุติธรรม (p = .00), ด้านความสามัคคี (p = .00), ด้านความรับผิดชอบ (p = .00) และด้านความมีระเบียบวินัย (p = .00)
นวัตกรรมเครือข่ายแหล่งเรียนรู้ชุมชนอำเภอพร้าว (Phrao Learning District) เพื่อการศึกษาตลอดชีวิตและการพัฒนาเศรษฐกิจฐานราก
นวัตกรรม "PHRAO LEARNING DISTRICT" อุบัติขึ้นจากความท้าทายในการจัดการศึกษาที่แยกส่วนจากบริบทชุมชนและผู้เรียนขาดแรงจูงใจ สกร.ระดับอำเภอพร้าว จึงได้พัฒนาระบบนิเวศการเรียนรู้ดิจิทัลบนแพลตฟอร์มเว็บแอปพลิเคชัน (PHP & Web Hosting) เพื่อเปลี่ยนพื้นที่อำเภอพร้าวให้เป็นห้องเรียนขนาดใหญ่ โดยบูรณาการแหล่งเรียนรู้และภูมิปัญญาท้องถิ่นเข้ากับแนวคิด "Learn to Earn" และกลไกเกม (Gamification) ผู้เรียนสามารถลงพื้นที่ศึกษา สแกนคิวอาร์โค้ด และทำกิจกรรมเพื่อสะสมแต้มความรู้ แล้วนำไปแลกเป็นส่วนลดสินค้าจากร้านค้าเครือข่ายในชุมชน นวัตกรรมนี้ไม่เพียงพลิกโฉมพฤติกรรมผู้เรียนให้เป็นผู้แสวงหาความรู้เชิงรุก (Active Learner) ที่ได้รับการบ่มเพาะทักษะสะเต็มศึกษา (STEM) และทักษะอารมณ์สังคม (Soft Skills) แต่ยังช่วยกระตุ้นเศรษฐกิจฐานราก สร้างเม็ดเงินหมุนเวียนสนับสนุนผู้ประกอบการท้องถิ่น ความสำเร็จเชิงประจักษ์นี้ได้รับการการันตีด้วยรางวัลที่ 1 เมืองนวัตกรรม (Innovative City) จากเวทีระดับนานาชาติที่รับรองโดยองค์การสหประชาชาติ (UN) ถือเป็นโมเดลต้นแบบที่เชื่อมโยงการศึกษา เทคโนโลยี และการพัฒนาเศรษฐกิจชุมชนเข้าด้วยกันอย่างยั่งยืน
ระบบบริหารจัดการการเรียนรู้ดิจิทัลแบบบูรณาการเพื่อยกระดับการศึกษาตลอดชีวิต (LMS สกร. ระดับอำเภอพร้าว)
ศูนย์ส่งเสริมการเรียนรู้ระดับอำเภอพร้าว (สกร.ระดับอำเภอพร้าว) มีภารกิจหลักในการส่งเสริมและจัดการเรียนรู้ตลอดชีวิตครอบคลุมพื้นที่ ๑๑ ตำบล และศูนย์การเรียนชุมชนชาวไทยภูเขา "แม่ฟ้าหลวง" (ศศช.) อีกกว่า ๑๐ แห่ง ซึ่งตั้งอยู่ในเขตทุรกันดารและพื้นที่สูง จากการจัดการเรียนรู้ที่ผ่านมาพบสภาพปัญหาและความท้าทายสำคัญ ๔ ประการ ได้แก่ สภาพภูมิประเทศและความห่างไกล: อำเภอพร้าวมีพื้นที่กว้างขวางและเป็นหุบเขาสลับซับซ้อน ผู้เรียนกระจายตัวอยู่ตามหมู่บ้านห่างไกล ทำให้การเดินทางมาพบกลุ่มมีอุปสรรคด้านระยะทางและค่าใช้จ่าย รวมถึงการติดตามผู้เรียนและการเยี่ยมบ้านทำได้ยากลำบาก ภาระงานการจัดการเรียนรู้ของครูผู้สอน: ครู ๑ คน ต้องรับผิดชอบผู้เรียนหลายตำบลและครอบคลุมทุกระดับชั้น ทำให้ต้องจัดการเรียนรู้หลายสิบรายวิชาในภาคเรียนเดียว อีกทั้งยังต้องจัดการเอกสารกระดาษที่กินเวลาและเกิดความล่าช้า เช่น การทำแผนพบกลุ่ม การเช็คชื่อ การตรวจใบงาน และการประเมินคุณธรรม ๑๑ หมวด (๔๘ ข้อ) ปัญหานักศึกษาขาดสอบและติด มส. (หมดสิทธิ์สอบ): ผู้เรียนส่วนใหญ่เป็นวัยแรงงานและผู้มีภาระครอบครัว จึงมักขาดการรับรู้ข้อมูลเวลาเรียนที่แท้จริง ส่งผลให้เวลาเรียนไม่ครบตามเกณฑ์และเกิดภาวะติด มส. รวมทั้งปัญหาการไม่ทราบวัน เวลา อาคาร ห้องสอบ และเลขที่นั่งสอบที่ถูกต้อง ทำให้พลาดโอกาสสอบปลายภาค ข้อจำกัดของเทคโนโลยีเดิม: สถานศึกษาเคยนำ Google Sheets และ Google Apps Script มาประยุกต์ใช้ แต่พบข้อจำกัดด้านความเร็ว (API Quota Limit) ความเสี่ยงด้านข้อมูลส่วนบุคคล (PDPA) โครงสร้างข้อมูลไม่เป็นฐานข้อมูลเชิงสัมพันธ์ ขาดการแยกสิทธิ์การเข้าถึงระหว่างครูแต่ละศูนย์ และไม่สามารถรองรับการเติบโตของข้อมูลในระยะยาวได้ จากปัญหาดังกล่าว คณะผู้พัฒนาจึงได้สร้างสรรค์และพัฒนานวัตกรรม LMS สกร.ระดับอำเภอพร้าว บนฐานสถาปัตยกรรม Laravel ๑๒ และ MySQL ซึ่งออกแบบมาให้สอดคล้องกับบริบทของ สกร. โดยตรง เพื่อใช้เป็นเครื่องมือขับเคลื่อนคุณภาพการศึกษา พัฒนาศักยภาพผู้เรียน และอำนวยความสะดวกให้แก่ครูผู้สอนอย่างยั่งยืน
การพัฒนาชุดกิจกรรมการเรียนรู้ Unplugged Coding โดยใช้นวัตกรรมการสอน SAIER Model เพื่อเสริมสร้างทักษะพื้นฐานด้านการคิดเชิงคำนวณ สำหรับเด็กปฐมวัย ชั้นอนุบาลปีที่ 2
การจัดการศึกษาปฐมวัยตามหลักสูตรการศึกษาปฐมวัย พ.ศ. 2560 มุ่งพัฒนาเด็กอย่างเป็นองค์รวม สอดคล้องกับพัฒนาการตามวัย ในศตวรรษที่ 21 ทักษะการคิดเชิงคำนวณ และทักษะดิจิทัล จึงเป็นสมรรถนะสำคัญ ที่ควรส่งเสริมการพัฒนาทักษะ Coding ตั้งแต่ระดับปฐมวัย เพื่อเป็นรากฐานของการคิดอย่างเป็นระบบ และการแก้ปัญหาอย่างมีเหตุผล
นวัตกรรมเสริมสร้างทักษะชีวิตและคุณภาพชีวิตผู้เรียน โดยใช้ MAHARAJ Model
นวัตกรรม “นวัตกรรมเสริมสร้างทักษะชีวิตและคุณภาพชีวิตผู้เรียน โดยใช้ MAHARAJ Model” มีความสำคัญต่อการพัฒนาผู้เรียนของโรงเรียนมูลนิธิมหาราช 5 เนื่องจากผู้เรียนในปัจจุบันต้องเผชิญกับการเปลี่ยนแปลงของสังคม เทคโนโลยี และสภาพแวดล้อม ซึ่งอาจส่งผลต่อการดูแลสุขภาพ การควบคุมอารมณ์ การอยู่ร่วมกับผู้อื่น และการตัดสินใจในชีวิตประจำวัน โรงเรียนจึงจำเป็นต้องมีแนวทางในการดูแลและพัฒนาผู้เรียนอย่างเป็นระบบ มิใช่มุ่งเฉพาะผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนเพียงด้านเดียว การวิเคราะห์ข้อมูลผู้เรียนรายบุคคลผ่านระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียน การสังเกตพฤติกรรม การเยี่ยมบ้าน การพูดคุยกับผู้ปกครอง และข้อมูลจากกิจกรรมพัฒนาผู้เรียน พบว่าผู้เรียนมีความแตกต่างกันทั้งด้านสุขภาพกาย อารมณ์ สังคม ครอบครัว และการเรียนรู้ ผู้เรียนบางส่วนยังควรได้รับการส่งเสริมด้านการดูแลสุขภาพ การออกกำลังกาย การพักผ่อน การจัดการอารมณ์ การสื่อสารเชิงบวก การทำงานร่วมกับผู้อื่น การคิดวิเคราะห์ และการเลือกปฏิบัติตนอย่างเหมาะสม โรงเรียนจึงนำประเด็นดังกล่าวมาจัดลำดับความสำคัญ โดยกำหนดให้การเสริมสร้างทักษะชีวิตและคุณภาพชีวิตของผู้เรียนเป็นประเด็นเร่งด่วนที่สามารถพัฒนาได้จริงตามบริบทของสถานศึกษา เพราะเป็นพื้นฐานสำคัญที่จะช่วยให้ผู้เรียนมีภูมิคุ้มกันในการดำเนินชีวิต รู้จักดูแลตนเอง รู้เท่าทันปัจจัยเสี่ยง สามารถปรับตัวต่อสถานการณ์ต่าง ๆ และอยู่ร่วมกับผู้อื่นอย่างมีความสุข นวัตกรรมนี้จึงได้ออกแบบขึ้นโดยใช้ MAHARAJ Model ร่วมกับกระบวนการบริหารคุณภาพ PDCA เพื่อบูรณาการการเฝ้าระวังและคัดกรองผู้เรียน การสร้างความตระหนักรู้ การพัฒนาทักษะชีวิต การสร้างเครือข่ายความร่วมมือ การส่งเสริมแกนนำและบุคคลต้นแบบ การติดตามประเมินผล และการสร้างความรับผิดชอบร่วมกันของทุกฝ่าย ส่งผลให้การดูแลผู้เรียนมีความชัดเจน เป็นระบบ และต่อเนื่อง ความสำคัญของนวัตกรรมนี้คือ ช่วยให้สถานศึกษามีรูปแบบการพัฒนาผู้เรียนที่เชื่อมโยงข้อมูลรายบุคคลกับการจัดกิจกรรมและการดูแลช่วยเหลือนักเรียนอย่างเหมาะสม ครูสามารถนำข้อมูลไปใช้วางแผนส่งเสริมและพัฒนาผู้เรียนได้ตรงตามความต้องการ ผู้ปกครอง ชุมชน และภาคีเครือข่ายมีส่วนร่วมในการดูแลผู้เรียนมากขึ้น ขณะที่ผู้เรียนได้รับการพัฒนาอย่างสมดุลทั้ง 4 มิติ ได้แก่ สุขภาพกาย สุขภาพจิตใจ สุขภาพสังคม และสุขภาพปัญญา ดังนั้น นวัตกรรมเสริมสร้างทักษะชีวิตและคุณภาพชีวิตผู้เรียน โดยใช้ MAHARAJ Model จึงเป็นแนวทางสำคัญที่ช่วยยกระดับคุณภาพผู้เรียนให้สามารถดูแลตนเอง มีทักษะชีวิตที่จำเป็น มีพฤติกรรมเหมาะสม อยู่ร่วมกับผู้อื่นได้อย่างมีความสุข และเติบโตเป็นพลเมืองที่มีคุณภาพอย่างยั่งยืน
การพัฒนาทักษะนาฏยศัพท์และภาษาท่า โดยใช้เกมเป็นฐาน (Game-based Learning) “เกมเศรษฐีผู้ร่ายรำ” สำหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 โรงเรียนบ้านป่าเหมือด
การจัดการเรียนการสอนนาฏศิลป์ในระดับประถมศึกษามีความสำคัญต่อการพัฒนาความรู้ ทักษะ และเจตคติที่ดีต่อศิลปวัฒนธรรมไทย แต่จากการจัดการเรียนรู้พบว่านักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 ยังมีปัญหาในการจดจำและเชื่อมโยงนาฏยศัพท์และภาษาท่ากับการปฏิบัติจริง ขาดความมั่นใจและแรงจูงใจในการเรียนรู้ ผู้พัฒนาจึงได้นำแนวคิดการจัดการเรียนรู้เชิงรุก (Active Learning) และการจัดการเรียนรู้โดยใช้เกมเป็นฐาน (Game-based Learning) มาพัฒนา “เกมเศรษฐีผู้ร่ายรำ” ซึ่งเป็นเกมกระดานที่บูรณาการเนื้อหานาฏยศัพท์และภาษาท่าผ่านการตอบคำถาม การปฏิบัติท่ารำ การ์ดภารกิจ และการทำงานร่วมกัน เพื่อเปิดโอกาสให้ผู้เรียนได้เรียนรู้ผ่านการลงมือปฏิบัติจริง คิดวิเคราะห์ แก้ปัญหา ตัดสินใจ และแลกเปลี่ยนเรียนรู้กับเพื่อน ส่งผลให้ผู้เรียนมีความรู้และความเข้าใจในนาฏยศัพท์และภาษาท่าเพิ่มขึ้น สามารถนำไปใช้ในการปฏิบัติท่ารำได้อย่างถูกต้อง มีความกล้าแสดงออก มีความรับผิดชอบ และสามารถทำงานร่วมกับผู้อื่นได้อย่างเหมาะสม ทั้งยังเป็นแนวทางในการพัฒนาการจัดการเรียนรู้นาฏศิลป์ให้มีความสนุกสนาน มีความหมาย และส่งเสริมการอนุรักษ์สืบสานศิลปวัฒนธรรมไทยอย่างต่อเนื่อง
การพัฒนาทักษะการอ่าน เรื่องการอ่านเพื่อเขียนกรอบความคิด โดยใช้รูปแบบการจัดการเรียนรู้ SABD MODEL สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษา ปีที่ 3/5
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) พัฒนาทักษะการอ่านเพื่อเขียนกรอบความคิดของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3/5 โดยใช้รูปแบบการจัดการเรียนรู้ SABD MODEL 2) เปรียบเทียบผลสัมฤทธิ์ด้านการอ่านจับใจความสำคัญก่อนและหลังการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ และ 3) ศึกษาผลที่เกิดขึ้นด้านสมรรถนะสำคัญและทักษะ Soft Skills ของผู้เรียน กลุ่มเป้าหมาย ได้แก่ นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3/5 โรงเรียนแม่แตง จำนวน 30 คน ปีการศึกษา 2568 ซึ่งได้มาโดยการเลือกแบบเจาะจง (Purposive Sampling) เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยประกอบด้วย แผนการจัดการเรียนรู้โดยใช้รูปแบบการจัดการเรียนรู้ SABD MODEL แบบทดสอบก่อนเรียนและหลังเรียน แบบประเมินการเขียนกรอบความคิด แบบประเมินชิ้นงาน แบบสังเกตพฤติกรรมการทำงานรายบุคคล และแบบประเมินสมรรถนะสำคัญของผู้เรียน วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย และการวิเคราะห์เชิงพรรณนา การวิจัยครั้งนี้เกิดจากสภาพปัญหาที่พบว่านักเรียนส่วนใหญ่ขาดทักษะการอ่านจับใจความสำคัญ ไม่สามารถแยกประเด็นหลัก ประเด็นรอง และประเด็นย่อยจากเรื่องที่อ่านได้อย่างถูกต้อง ส่งผลให้ไม่สามารถสรุปสาระสำคัญและจัดระบบความคิดได้อย่างมีประสิทธิภาพ ผู้วิจัยจึงพัฒนารูปแบบการจัดการเรียนรู้ SABD MODEL ซึ่งประกอบด้วย 4 ขั้นตอน ได้แก่ Study (ศึกษาและเรียนรู้) Act (ลงมือปฏิบัติ) Brain (ระดมสมอง) และ Display (นำเสนอผลงาน) ร่วมกับกิจกรรม Active Learning กระบวนการกลุ่ม กิจกรรม “บัตรคำหรรษาพัฒนาการเขียนกรอบความคิด” และการใช้เทคโนโลยีดิจิทัล เพื่อส่งเสริมให้ผู้เรียนได้ลงมือปฏิบัติจริง (Hands-on Learning) ผ่านกระบวนการอ่าน วิเคราะห์ สังเคราะห์ และสร้างกรอบความคิดด้วยตนเอง ผลการวิจัยพบว่า นักเรียนมีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนหลังเรียนสูงกว่าก่อนเรียนอย่างชัดเจน โดยคะแนนเฉลี่ยก่อนเรียนเท่ากับ 4.66 คะแนน คิดเป็นร้อยละ 42.00 และคะแนนเฉลี่ยหลังเรียนเท่ากับ 9.10 คะแนน คิดเป็นร้อยละ 81.90 เพิ่มขึ้นร้อยละ 39.90 และนักเรียนทั้ง 30 คน ผ่านเกณฑ์การประเมินร้อยละ 70 คิดเป็นร้อยละ 100 แสดงให้เห็นว่ารูปแบบการจัดการเรียนรู้ SABD MODEL สามารถพัฒนาความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับการอ่านจับใจความสำคัญและการเขียนกรอบความคิดได้อย่างมีประสิทธิภาพ ผู้เรียนสามารถอ่านบทความ แยกประเด็นหลัก ประเด็นรอง และประเด็นย่อย สรุปสาระสำคัญ และนำเสนอข้อมูลในรูปแบบกรอบความคิดได้อย่างเป็นระบบและถูกต้องมากขึ้น นอกจากนี้ ผู้เรียนยังมีพัฒนาการด้านสมรรถนะสำคัญและทักษะ Soft Skills อย่างชัดเจน ได้แก่ ทักษะการคิดวิเคราะห์ การสื่อสาร การทำงานร่วมกัน การแก้ปัญหา การใช้เทคโนโลยี และ การเรียนรู้ด้วยตนเอง นักเรียนมีความกล้าแสดงออก มีความมั่นใจในการนำเสนอผลงาน สามารถทำงานเป็นทีม รับฟังความคิดเห็นของผู้อื่น และใช้เทคโนโลยีดิจิทัลรวมทั้งเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (Generative AI) เพื่อสืบค้น วิเคราะห์ และสังเคราะห์ข้อมูลได้อย่างเหมาะสม ส่งผลให้ผู้เรียนเกิด การเรียนรู้อย่างมีความหมายและสามารถนำความรู้ไปประยุกต์ใช้ในการเรียนรายวิชาอื่นและในชีวิตประจำวันได้ ผลการวิจัยสรุปได้ว่า รูปแบบการจัดการเรียนรู้ SABD MODEL เป็นนวัตกรรมด้านการจัดการเรียนรู้ที่มีประสิทธิภาพในการแก้ปัญหาการอ่านจับใจความสำคัญของผู้เรียน โดยมุ่งเน้นการเรียนรู้ผ่านการลงมือปฏิบัติจริง (Hands-on Learning) การจัดการเรียนรู้เชิงรุก (Active Learning) และการบูรณาการแนวคิด STEM Education ควบคู่กับการพัฒนาทักษะ Soft Skills ที่จำเป็นในศตวรรษที่ 21 ส่งผลให้ผู้เรียนมีพัฒนาการทั้งด้านความรู้ ทักษะ และคุณลักษณะอันพึงประสงค์อย่างรอบด้านและยั่งยืน
นวัตกรรมการพัฒนาแนวทางการนิเทศภายใน รูปแบบ Active2 Model ยกระดับการจัดการเรียนรู้เชิงรุกสู่ความสำเร็จของผู้เรียน
นวัตกรรมการพัฒนาแนวทางการนิเทศภายใน รูปแบบ Active2 Model ยกระดับการจัดการเรียนรู้เชิงรุกสู่ความสำเร็จของผู้เรียน เป็น นวัตกรรมนวัตกรรมด้านการจัดการเรียนรู้ ที่มุ่งเน้นทักษะการปฏิบัติจริง และเสริมความสามารถด้าน Soft skill ควบคู่กับการพัฒนา ( Stem Education) สถานศึกษาต้องมีระบบที่สนับสนุนให้ครูสามารถออกแบบและพัฒนานวัตกรรมการจัดการเรียนรู้เชิงรุก (Active Learning) เช่น การใช้สื่อเทคโนโลยี หรือกระบวนการเรียนรู้ใหม่ๆ เพื่อสร้างพื้นที่แห่งนวัตกรรม (Innovation Space) ภายในโรงเรียน และทำให้เกิดการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ผ่านชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC) เพื่อเปลี่ยนบทบาทการนิเทศให้เป็นพลังขับเคลื่อนศักยภาพครู ให้สามารถสร้างสรรค์การจัดการเรียนรู้ที่ทันสมัยและมีคุณค่าต่อตัวผู้เรียนและสังคม
นวัตกรรม Smart Survival CUPCUP” ปลูกพืช ปลูกวินัย ด้วยการจัดการเรียนรู้เกษตรเชิงรุก เพื่อยกระดับทักษะการปฏิบัติและเสริมสร้าง Soft Skill
การจัดการศึกษาในทศวรรษปัจจุบันมุ่งเน้นการพัฒนานักเรียนให้มีสมรรถนะที่จำเป็นต่อการดำรงชีวิต ทั้งในด้านทักษะการปฏิบัติงาน (Hard Skills) และทักษะชีวิต (Soft Skills) บริบทของโรงเรียนอรุโณทัยวิทยาคม อำเภอเชียงดาว จังหวัดเชียงใหม่ ซึ่งตั้งอยู่ในพื้นที่ที่มีความโดดเด่นด้านเกษตรกรรม การจัดการเรียนรู้ในรายวิชาที่เกี่ยวข้องกับการเกษตรจึงมีความสำคัญอย่างยิ่งในการสร้างพื้นฐานอาชีพ อย่างไรก็ตาม จากการศึกษาปัจจัยภายนอกและปัจจัยภายในที่มีอิทธิพลต่อการจัดการเรียนรู้ พบว่าความแปรปรวนของสภาพภูมิอากาศในปัจจุบันส่งผลกระทบโดยตรงต่อการปฏิบัติงานเกษตรขั้นพื้นฐาน จากการวิเคราะห์ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน ทั้งในภาพรวมและระดับรายบุคคลของนักเรียน ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 ในรายวิชาการงานอาชีพ (เกษตรกรรม) พบว่า ปัญหาสำคัญที่ส่งผลให้ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนไม่บรรลุตามเป้าหมาย คือ "อัตราการรอดของการขยายพันธุ์พืชที่อยู่ในระดับต่ำ" เนื่องจากการปักชำหรือเพาะปลูกแบบเปิดมักเผชิญกับปัจจัยแวดล้อมที่ควบคุมได้ยาก เช่น ความชื้นไม่คงที่ อุณหภูมิ ที่ผันผวน และแมลงศัตรูพืช ความล้มเหลวในการปฏิบัติงานนี้ส่งผลให้นักเรียนเกิดความท้อแท้ ขาดแรงจูงใจในการเรียน และเมื่อวิเคราะห์พฤติกรรมเชิงลึกของนักเรียน ยังพบปัญหาสำคัญด้าน "ความรับผิดชอบและการมีวินัยในตนเอง" ซึ่งนักเรียนส่วนใหญ่ขาดความสม่ำเสมอในการดูแลรักษาชิ้นงานของตนเอง
การสร้างชุดกิจกรรมการเรียนรู้ความหลากหลาย และประโยชน์ของแพลงก์ตอนพืชในท้องถิ่นเพื่อพัฒนาทักษะ กระบวนการทางวิทยาศาสตร์สำหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4
การจัดการเรียนการสอนในโรงเรียนส่วนมากเน้นการบรรยายมากเกินไปส่งผลให้ผลสัมฤทธิ์ทางการศึกษาระดับชาติ (O-NET) ในปีการศึกษาที่ผ่านมาพบว่ารายวิชาวิทยาศาสตร์ของนักเรียนโรงเรียนบ้านแม่โจ้ มีคะแนนเฉลี่ยอยู่ที่ 48.82 คะแนน โดยที่คะแนนเฉลี่ยระดับประเทศอยู่ที่ 36.06 คะแนน สูงกว่าระดับประเทศแต่คะแนนยังไม่ถึงร้อยละ 50 เนื่องจากนักเรียนส่วนใหญ่ร้อยละ 70 เป็นกลุ่มชาติพันธุ์ โดยได้ทำการ PLC ร่วมกันภายในกลุ่มโรงเรียนบ้านแม่โจ้ในระดับชั้นช่วงชั้นที่ 2 จึงได้ข้อสรุปร่วมกันที่จะพัฒนาทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์เพื่อให้นักเรียนมีทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ที่สูงขึ้น และผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนในรายวิชาวิทยาศาสตร์สูงขึ้นต่อไป จึงได้คิดสร้างนวัตกรรมชุดกิจกรรมเพื่อพัฒนาทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์สำหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 ในสาระที่ 1 วิทยาศาสตร์ชีวภาพ มาตรฐาน ว 1.3 ป.4/1 การจัดจําแนกสิ่งมีชีวิตโดยใช้ความเหมือน และความแตกต่างของลักษณะของสิ่งมีชีวิตออกเป็นกลุ่มพืช กลุ่มสัตว์ และกลุ่มที่ไม่ใช่พืชและสัตว์ ในหน่วยความหลากหลายของสิ่งมีชีวิต เรื่อง ระบบนิเวศน้ำ โดยบูรณาการวิชาวิทยาศาสตร์ชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 รวมกับสิ่งแวดล้อมในท้องถิ่น เพื่อใช้เป็นข้อมูลพื้นฐานในการประเมินคุณภาพน้ำและยังสามารถประยุกต์ใช้ความหลากหลายของแพลงก์ตอนพืชเป็นดัชนีชี้การวัดคุณภาพน้ำในแหล่งศึกษาอื่นได้ และช่วยให้นักเรียนได้รู้จักแหล่งน้ำในท้องถิ่นของตนเอง และสร้างเจตคติที่ดีในการอนุรักษ์ทรัพยากรแหล่งน้ำต่อไป