คลังนวัตกรรมศึกษาธิการจังหวัดเชียงใหม่
สืบค้นผลงานและข้อเสนอนวัตกรรมการเรียนรู้ของบุคลากรทางการศึกษาในจังหวัดเชียงใหม่
นวัตกรรม MOVE FOR HEALTH ขยับกาย พัฒนาชีวิต ลดอ้วน เพิ่มสูง ด้วยพลังชุมชนสุขภาวะ
สุขภาพและภาวะโภชนาการของนักเรียนเป็นพื้นฐานสำคัญต่อการเจริญเติบโต พัฒนาการทางร่างกาย สติปัญญา อารมณ์ และความพร้อมในการเรียนรู้ โดยเฉพาะในช่วงวัยเรียนซึ่งเป็นช่วงสำคัญของการสร้างพฤติกรรมสุขภาพ หากนักเรียนมีพฤติกรรมการบริโภคอาหารที่ไม่เหมาะสม รับประทานอาหารหวาน มัน เค็ม หรืออาหารแปรรูปมากเกินไป มีกิจกรรมทางกายไม่เพียงพอ และมีพฤติกรรมเนือยนิ่งต่อเนื่อง อาจส่งผลให้เกิดภาวะทุพโภชนาการ โดยเฉพาะภาวะเริ่มอ้วนและอ้วน รวมถึงส่งผลต่อการเจริญเติบโตและคุณภาพชีวิตของผู้เรียนในระยะยาว ข้อมูลจากระบบสารสนเทศเพื่อติดตามและดูแลควบคุมภาวะทุพโภชนาการ School Lunch System (SLS) ของนักเรียนที่ได้รับการสนับสนุนจากกองทุนเพื่อโครงการอาหารกลางวันในโรงเรียนประถมศึกษา ปีงบประมาณ 2568 จำนวน 240,321 คน พบว่า ในช่วงต้นภาคเรียนที่ 1/2568 มีนักเรียนที่มีภาวะเตี้ยจำนวน 44,243 คน คิดเป็นร้อยละ 18.41 มีภาวะผอมจำนวน 21,677 คน คิดเป็นร้อยละ 9.02 และมีภาวะเริ่มอ้วนและอ้วนจำนวน 19,610 คน คิดเป็นร้อยละ 8.16 แม้ในช่วงปลายภาคเรียนที่ 1/2568 จำนวนนักเรียนที่มีภาวะเริ่มอ้วนและอ้วนจะลดลงเหลือ 8,940 คน หรือร้อยละ 3.72 แต่เมื่อพิจารณาค่าเฉลี่ยย้อนหลัง 3 ปี ระหว่างปีงบประมาณ 2566–2568 ยังคงพบปัญหาภาวะเริ่มอ้วนและอ้วนเฉลี่ยร้อยละ 5.06 สะท้อนให้เห็นว่าปัญหาภาวะโภชนาการของเด็กวัยเรียนยังคงเป็นประเด็นที่จำเป็นต้องได้รับการแก้ไขอย่างเป็นระบบและต่อเนื่อง จากความสำคัญดังกล่าว สำนักงานกองทุนเพื่อโครงการอาหารกลางวันในโรงเรียนประถมศึกษาได้กำหนดแนวทางสนับสนุนสถานศึกษาในการแก้ไขปัญหาภาวะทุพโภชนาการของนักเรียน โดยมุ่งให้นักเรียนกลุ่มเริ่มอ้วนและอ้วนได้รับการส่งเสริมกิจกรรมทางกาย มีความรู้ด้านอาหารและโภชนาการที่เหมาะสม และสามารถปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพของตนเองได้ โดยมีเป้าหมายให้นักเรียนได้รับการสร้างความรอบรู้ด้านอาหารและโภชนาการที่ปลอดภัย ตลอดจนมีพฤติกรรมสุขภาพที่พึงประสงค์ โรงเรียนมูลนิธิมหาราช 5 ตระหนักถึงความสำคัญของปัญหาดังกล่าว จึงได้ดำเนินการสำรวจและคัดกรองภาวะโภชนาการของนักเรียน โดยใช้การชั่งน้ำหนัก วัดส่วนสูง และจัดทำข้อมูลนักเรียนเป็นรายบุคคล เพื่อใช้เป็นฐานในการวางแผนดูแลและส่งเสริมสุขภาพให้เหมาะสมกับสภาพของผู้เรียนแต่ละคน ควบคู่กับการให้ความรู้เกี่ยวกับการรับประทานอาหารครบ 5 หมู่ในสัดส่วนที่เหมาะสม การลดการบริโภคอาหารหวาน มัน เค็ม และอาหารแปรรูป ตลอดจนส่งเสริมให้นักเรียนเลือกบริโภคอาหารที่มีประโยชน์ในชีวิตประจำวัน นอกจากนี้ โรงเรียนยังให้ความสำคัญกับการสร้างโอกาสให้นักเรียนได้เคลื่อนไหวร่างกายอย่างสม่ำเสมอ ผ่านกิจกรรมที่เหมาะสมกับช่วงวัย เช่น การออกกำลังกายหน้าเสาธง กิจกรรมแอโรบิค การเล่นกีฬา และกิจกรรมการเคลื่อนไหวร่างกาย ต่าง ๆ พร้อมทั้งบูรณาการการดำเนินงานร่วมกับงานโภชนาการอาหารกลางวัน โดยปรับเมนูอาหารให้เหมาะสมตามหลักโภชนาการ ลดปริมาณไขมันและน้ำตาล ตลอดจนส่งเสริมการมีส่วนร่วมของครู ผู้ปกครอง และชุมชนในการดูแลและติดตามพฤติกรรมสุขภาพของนักเรียนอย่างต่อเนื่อง อย่างไรก็ตาม การแก้ไขปัญหาภาวะเริ่มอ้วนและอ้วนให้เกิดผลอย่างยั่งยืนไม่ควรจำกัดอยู่เพียงการควบคุมน้ำหนักหรือการจัดกิจกรรมออกกำลังกายเป็นครั้งคราวเท่านั้น แต่ควรพัฒนาเป็นระบบสุขภาวะที่ดูแลผู้เรียนอย่างรอบด้าน ตั้งแต่การคัดกรองและติดตามการเจริญเติบโต การสร้างความรอบรู้ด้านอาหารและโภชนาการ การส่งเสริมกิจกรรมทางกาย การสร้างพฤติกรรมการพักผ่อนที่เหมาะสม ตลอดจนการจัดสภาพแวดล้อมในโรงเรียนที่เอื้อต่อสุขภาพ โดยให้ความสำคัญทั้งกับการ “ลดอ้วน” และการส่งเสริมให้เด็ก “เพิ่มสูงและเติบโตสมวัย” ตามศักยภาพของแต่ละบุคคล ซึ่งสอดคล้องกับผลที่คาดหวังของโครงการที่มุ่งให้นักเรียนมีน้ำหนักและส่วนสูงตามเกณฑ์มาตรฐาน และมีความรอบรู้และพฤติกรรมด้านสุขภาพที่พึงประสงค์ ด้วยเหตุนี้ โรงเรียนมูลนิธิมหาราช 5 จึงพัฒนาแนวทางการดำเนินงานที่เป็นแบบอย่าง “MOVE FOR HEALTH ขยับกาย พัฒนาชีวิต ลดอ้วน เพิ่มสูง ด้วยพลังชุมชนสุขภาวะ” ขึ้น เพื่อเป็นกลไกในการขับเคลื่อนการส่งเสริมสุขภาวะของนักเรียนอย่างเป็นระบบ โดยมุ่งเปลี่ยนจากการแก้ปัญหาภาวะโภชนาการเฉพาะรายไปสู่การสร้างพฤติกรรมสุขภาพที่ดีให้เป็นวิถีชีวิตของผู้เรียน ผ่านการขยับกายอย่างสม่ำเสมอ การรับประทานอาหารที่มีคุณค่า การพักผ่อนเพียงพอ การรู้เท่าทันสุขภาพของตนเอง และการติดตามพัฒนาการด้านน้ำหนักและส่วนสูงอย่างต่อเนื่อง ซึ่งจุดสำคัญของแนวทาง MOVE FOR HEALTH คือการใช้พลังความร่วมมือของ โรงเรียนครอบครัว ชุมชน และภาคีเครือข่ายสุขภาพ เป็นฐานในการดำเนินงาน เนื่องจากพฤติกรรมสุขภาพของเด็กมิได้เกิดขึ้นเฉพาะในโรงเรียน แต่เชื่อมโยงกับวิถีชีวิตภายในครอบครัวและสภาพแวดล้อมของชุมชน โรงเรียนจึงประสานความร่วมมือกับผู้ปกครองและภาคีเครือข่าย เช่น เทศบาลตำบลริมเหนือ โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านเหมืองผ่า และสถานศึกษาในเครือข่าย เพื่อร่วมกันส่งเสริมและติดตามสุขภาวะของนักเรียน ดังนั้น MOVE FOR HEALTH ขยับกาย พัฒนาชีวิต ลดอ้วน เพิ่มสูง ด้วยพลังชุมชนสุขภาวะ จึงมิใช่เพียงกิจกรรมออกกำลังกายหรือโครงการลดน้ำหนัก แต่เป็นแนวทางการพัฒนาผู้เรียนแบบองค์รวมที่นำข้อมูลสุขภาพมาใช้ในการวางแผน จัดกิจกรรมที่สอดคล้องกับปัญหาและความต้องการของผู้เรียน ติดตามผลอย่างต่อเนื่อง และสร้างความร่วมมือจากทุกภาคส่วน เพื่อให้นักเรียนสามารถดูแลสุขภาพของตนเอง มีภาวะโภชนาการที่เหมาะสม มีการเจริญเติบโตสมวัย มีพฤติกรรมสุขภาพที่พึงประสงค์ และเติบโตเป็นเด็กที่ “แข็งแรง สมวัย ใส่ใจสุขภาพ และมีคุณภาพชีวิตที่ดีอย่างยั่งยืน
นวัตกรรมแนะแนวเชิงรุก "PAJEE - Life Navigator" โดยใช้เครื่องมือประเมินตนเอง ผ่าน "คัมภีร์กะศิษย์ พิชิตฝัน" บูรณาการร่วมกับรูปแบบการบริหารสถานศึกษา PAJEE S+ของโรงเรียนป่าจี้วังแดงวิทยา
โรงเรียนป่าจี้วังแดงวิทยาตั้งอยู่ในพื้นที่ที่มีความหลากหลายทางวัฒนธรรม นักเรียนส่วนใหญ่เป็นกลุ่มชาติพันธุ์ ซึ่งมักเผชิญกับข้อจำกัดด้านโอกาสในการค้นหาเป้าหมายชีวิตและทักษะอาชีพที่สอดคล้องกับบริบทท้องถิ่น ทางโรงเรียนได้นำรูปแบบการบริหาร PAJEE S+ มาใช้เพื่อพัฒนาผู้เรียนแบบองค์รวม แต่ยังขาดกระบวนการแนะแนวที่เข้มข้นในการเปลี่ยน "ประสบการณ์จากฐานการเรียนรู้" ให้กลายเป็น "เป้าหมายในอนาคต" ของผู้เรียน นวัตกรรมนี้จึงถูกสร้างขึ้นเพื่อใช้กระบวนการ Coaching มาเป็นเครื่องมือเชื่อมโยงวิถีพอเพียงจากโครงการ "กะศิษย์เกษตร" สู่การวางแผนชีวิตของผู้เรียนอย่างเป็นรูปธรรม เพื่อให้การจัดการศึกษาเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพและสอดคล้องกับนโยบาย "เรียนดี มีความสุข"ของรัฐบาลและกระทรวงศึกษาธิการ ที่มุ่งเน้นการปฏิรูปกระบวนการเรียนรู้และเสริมสร้างศักยภาพผู้เรียนตามความถนัด ทางสถานศึกษาจึงเห็นความสำคัญของการพัฒนาระบบแนะแนวให้เป็นหัวใจสำคัญของการเรียนรู้ โดยเฉพาะอย่างยิ่งสำหรับนักเรียนในพื้นที่ที่ต้องเผชิญกับความท้าทายทางเศรษฐกิจ การปลูกฝังทักษะ ผ่านโครงการ "กะศิษย์เกษตร" ตามยุทธศาสตร์การพัฒนาคุณธรรมอัตลักษณ์ของโรงเรียน (มีวินัย รับผิดชอบ พอเพียง และจิตอาสา) จึงไม่ได้เป็นเพียงการเรียนรู้เพื่อสร้างรายได้เท่านั้น แต่ยังเป็นพื้นที่บ่มเพาะ ประสบการณ์ชีวิตที่จะนำไปสู่การค้นพบตัวตน หากได้รับการสนับสนุนด้วยกระบวนการชี้แนะ (Coaching)อย่างเป็นระบบ จะช่วยให้นักเรียนสามารถวิเคราะห์ความถนัดของตนเองและวางแผนเส้นทางชีวิตที่สอดคล้องกับบริบทของพื้นที่ได้อย่างยั่งยืน นอกจากนี้ การขับเคลื่อนนวัตกรรมดังกล่าวยังเป็นการตอบสนองต่อกลยุทธ์การพัฒนาของสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเชียงใหม่ เขต 2 ที่มุ่งยกระดับสถานศึกษาให้เป็นองค์กรแห่งนวัตกรรมและการเรียนรู้ โรงเรียนป่าจี้วังแดงวิทยาจึงได้น้อมนำพระบรมราโชบายด้านการศึกษาของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 10 มาเป็นแนวทางหลักในการพัฒนาเยาวชนให้เป็นพลเมืองที่มีคุณภาพด้วยการหลอมรวมฐานการเรียนรู้ทั้ง 11 ฐานเข้ากับกระบวนการ Coaching เชิงบวก ซึ่งจะช่วยลดช่องว่างความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาและสร้างแรงบันดาลใจให้ผู้เรียนเห็นภาพอนาคตของตนเองได้อย่างชัดเจน ส่งผลให้เกิดการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมในเชิงบวก และเป็นการสร้างภูมิคุ้มกันให้แก่ผู้เรียนท่ามกลางกระแสการเปลี่ยนแปลงของโลกสมัยใหม่ได้อย่างมั่นคงและสง่างามตามวิถีพอเพียง
Spirit & Skill: การพัฒนาความมีน้ำใจนักกีฬาสำหรับนักเรียน
การวิจัยและพัฒนานวัตกรรมการศึกษาครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) พัฒนาและหาประสิทธิภาพของระบบเว็บแอปพลิเคชันวิเคราะห์ผลการเรียนรู้พลศึกษาร่วมกับแผนการจัดการเรียนรู้โดยใช้ทฤษฎีพัฒนาการทางจริยธรรมของโคลเบิร์ก สำหรับนักเรียนมัธยมศึกษาตอนต้นให้เป็นไปตามเกณฑ์ที่กำหนด (2) เปรียบเทียบความมีน้ำใจนักกีฬาและผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนวิชาพลศึกษาก่อนและหลังเรียน (3) ศึกษาแนวโน้มและลักษณะพัฒนาการด้านความมีน้ำใจนักกีฬาของนักเรียนเป็นรายบุคคล และ (4) ศึกษาความพึงพอใจและเจตคติต่อการใช้งานระบบเว็บแอปพลิเคชัน กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการวิจัยครั้งนี้ คือ นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 โรงเรียนบ้านปง (อินทขิลวิทยาคาร) ภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2569 จำนวน 11 คน ซึ่งได้มาจากการเลือกแบบเจาะจง เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยประกอบด้วย ระบบเว็บแอปพลิเคชัน “Spirit & Skill” ที่เขียนโครงสร้างรหัสคำสั่งผ่าน Google AI Studio, โปรแกรม Antigravity และรันระบบด้วย Google Apps Script ร่วมกับคลังข้อสอบกรณีศึกษา และแผนการจัดการเรียนรู้กีฬาบาสเกตบอล จำนวน 8 แผน สถิติที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ ค่าเฉลี่ย, ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน (S.D.), การทดสอบค่าทีแบบกลุ่มตัวอย่างไม่เป็นอิสระต่อกัน (Dependent Samples t-test) และการวิเคราะห์เชิงคุณภาพเนื้อหา ผลการวิจัยและพัฒนานวัตกรรมพบว่า 1. ผลการพัฒนาและประสิทธิภาพนวัตกรรม: แผนการจัดการเรียนรู้พลศึกษาบูรณาการร่วมกับทฤษฎีพัฒนาการทางจริยธรรมของโคลเบิร์กและการใช้วิธีกรณีศึกษาผ่านเกณฑ์การประเมินจากผู้เชี่ยวชาญ โดยมีค่าดัชนีความสอดคล้อง (IOC) อยู่ระหว่าง 0.67 - 1.00 ในขณะที่ตัวระบบ Web Application มีความเสถียร สามารถเก็บข้อมูลหลังบ้านรายบุคคลลงสู่ Google Sheets ได้อย่างถูกต้อง มีระบบประมวลผล Dashboard อัจฉริยะ และมีระบบรักษาความปลอดภัยป้องกันการคัดลอกข้อความและแคปเจอร์หน้าจอ 2. ผลสัมฤทธิ์และการพัฒนาความมีน้ำใจนักกีฬา: คะแนนเฉลี่ยความมีน้ำใจนักกีฬาในภาพรวมของนักเรียนหลังเรียน (M= 74.44, S.D. = 7.16) สูงกว่าก่อนเรียน (M = 67.44, S.D. = 8.40) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 (t = -7.18, p = .00) และเมื่อจำแนกเป็นรายด้าน พบว่าคะแนนเฉลี่ยหลังเรียนสูงกว่าก่อนเรียนอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 ครบทั้ง 5 ด้าน ได้แก่ ด้านรู้แพ้ รู้ชนะ รู้อภัย (p = .02), ด้านความยุติธรรม (p = .00), ด้านความสามัคคี (p = .00), ด้านความรับผิดชอบ (p = .00) และด้านความมีระเบียบวินัย (p = .00)
การพัฒนาชุดกิจกรรมการเรียนรู้ Unplugged Coding โดยใช้นวัตกรรมการสอน SAIER Model เพื่อเสริมสร้างทักษะพื้นฐานด้านการคิดเชิงคำนวณ สำหรับเด็กปฐมวัย ชั้นอนุบาลปีที่ 2
การจัดการศึกษาปฐมวัยตามหลักสูตรการศึกษาปฐมวัย พ.ศ. 2560 มุ่งพัฒนาเด็กอย่างเป็นองค์รวม สอดคล้องกับพัฒนาการตามวัย ในศตวรรษที่ 21 ทักษะการคิดเชิงคำนวณ และทักษะดิจิทัล จึงเป็นสมรรถนะสำคัญ ที่ควรส่งเสริมการพัฒนาทักษะ Coding ตั้งแต่ระดับปฐมวัย เพื่อเป็นรากฐานของการคิดอย่างเป็นระบบ และการแก้ปัญหาอย่างมีเหตุผล
นวัตกรรมเสริมสร้างทักษะชีวิตและคุณภาพชีวิตผู้เรียน โดยใช้ MAHARAJ Model
นวัตกรรม “นวัตกรรมเสริมสร้างทักษะชีวิตและคุณภาพชีวิตผู้เรียน โดยใช้ MAHARAJ Model” มีความสำคัญต่อการพัฒนาผู้เรียนของโรงเรียนมูลนิธิมหาราช 5 เนื่องจากผู้เรียนในปัจจุบันต้องเผชิญกับการเปลี่ยนแปลงของสังคม เทคโนโลยี และสภาพแวดล้อม ซึ่งอาจส่งผลต่อการดูแลสุขภาพ การควบคุมอารมณ์ การอยู่ร่วมกับผู้อื่น และการตัดสินใจในชีวิตประจำวัน โรงเรียนจึงจำเป็นต้องมีแนวทางในการดูแลและพัฒนาผู้เรียนอย่างเป็นระบบ มิใช่มุ่งเฉพาะผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนเพียงด้านเดียว การวิเคราะห์ข้อมูลผู้เรียนรายบุคคลผ่านระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียน การสังเกตพฤติกรรม การเยี่ยมบ้าน การพูดคุยกับผู้ปกครอง และข้อมูลจากกิจกรรมพัฒนาผู้เรียน พบว่าผู้เรียนมีความแตกต่างกันทั้งด้านสุขภาพกาย อารมณ์ สังคม ครอบครัว และการเรียนรู้ ผู้เรียนบางส่วนยังควรได้รับการส่งเสริมด้านการดูแลสุขภาพ การออกกำลังกาย การพักผ่อน การจัดการอารมณ์ การสื่อสารเชิงบวก การทำงานร่วมกับผู้อื่น การคิดวิเคราะห์ และการเลือกปฏิบัติตนอย่างเหมาะสม โรงเรียนจึงนำประเด็นดังกล่าวมาจัดลำดับความสำคัญ โดยกำหนดให้การเสริมสร้างทักษะชีวิตและคุณภาพชีวิตของผู้เรียนเป็นประเด็นเร่งด่วนที่สามารถพัฒนาได้จริงตามบริบทของสถานศึกษา เพราะเป็นพื้นฐานสำคัญที่จะช่วยให้ผู้เรียนมีภูมิคุ้มกันในการดำเนินชีวิต รู้จักดูแลตนเอง รู้เท่าทันปัจจัยเสี่ยง สามารถปรับตัวต่อสถานการณ์ต่าง ๆ และอยู่ร่วมกับผู้อื่นอย่างมีความสุข นวัตกรรมนี้จึงได้ออกแบบขึ้นโดยใช้ MAHARAJ Model ร่วมกับกระบวนการบริหารคุณภาพ PDCA เพื่อบูรณาการการเฝ้าระวังและคัดกรองผู้เรียน การสร้างความตระหนักรู้ การพัฒนาทักษะชีวิต การสร้างเครือข่ายความร่วมมือ การส่งเสริมแกนนำและบุคคลต้นแบบ การติดตามประเมินผล และการสร้างความรับผิดชอบร่วมกันของทุกฝ่าย ส่งผลให้การดูแลผู้เรียนมีความชัดเจน เป็นระบบ และต่อเนื่อง ความสำคัญของนวัตกรรมนี้คือ ช่วยให้สถานศึกษามีรูปแบบการพัฒนาผู้เรียนที่เชื่อมโยงข้อมูลรายบุคคลกับการจัดกิจกรรมและการดูแลช่วยเหลือนักเรียนอย่างเหมาะสม ครูสามารถนำข้อมูลไปใช้วางแผนส่งเสริมและพัฒนาผู้เรียนได้ตรงตามความต้องการ ผู้ปกครอง ชุมชน และภาคีเครือข่ายมีส่วนร่วมในการดูแลผู้เรียนมากขึ้น ขณะที่ผู้เรียนได้รับการพัฒนาอย่างสมดุลทั้ง 4 มิติ ได้แก่ สุขภาพกาย สุขภาพจิตใจ สุขภาพสังคม และสุขภาพปัญญา ดังนั้น นวัตกรรมเสริมสร้างทักษะชีวิตและคุณภาพชีวิตผู้เรียน โดยใช้ MAHARAJ Model จึงเป็นแนวทางสำคัญที่ช่วยยกระดับคุณภาพผู้เรียนให้สามารถดูแลตนเอง มีทักษะชีวิตที่จำเป็น มีพฤติกรรมเหมาะสม อยู่ร่วมกับผู้อื่นได้อย่างมีความสุข และเติบโตเป็นพลเมืองที่มีคุณภาพอย่างยั่งยืน
การพัฒนาทักษะนาฏยศัพท์และภาษาท่า โดยใช้เกมเป็นฐาน (Game-based Learning) “เกมเศรษฐีผู้ร่ายรำ” สำหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 โรงเรียนบ้านป่าเหมือด
การจัดการเรียนการสอนนาฏศิลป์ในระดับประถมศึกษามีความสำคัญต่อการพัฒนาความรู้ ทักษะ และเจตคติที่ดีต่อศิลปวัฒนธรรมไทย แต่จากการจัดการเรียนรู้พบว่านักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 ยังมีปัญหาในการจดจำและเชื่อมโยงนาฏยศัพท์และภาษาท่ากับการปฏิบัติจริง ขาดความมั่นใจและแรงจูงใจในการเรียนรู้ ผู้พัฒนาจึงได้นำแนวคิดการจัดการเรียนรู้เชิงรุก (Active Learning) และการจัดการเรียนรู้โดยใช้เกมเป็นฐาน (Game-based Learning) มาพัฒนา “เกมเศรษฐีผู้ร่ายรำ” ซึ่งเป็นเกมกระดานที่บูรณาการเนื้อหานาฏยศัพท์และภาษาท่าผ่านการตอบคำถาม การปฏิบัติท่ารำ การ์ดภารกิจ และการทำงานร่วมกัน เพื่อเปิดโอกาสให้ผู้เรียนได้เรียนรู้ผ่านการลงมือปฏิบัติจริง คิดวิเคราะห์ แก้ปัญหา ตัดสินใจ และแลกเปลี่ยนเรียนรู้กับเพื่อน ส่งผลให้ผู้เรียนมีความรู้และความเข้าใจในนาฏยศัพท์และภาษาท่าเพิ่มขึ้น สามารถนำไปใช้ในการปฏิบัติท่ารำได้อย่างถูกต้อง มีความกล้าแสดงออก มีความรับผิดชอบ และสามารถทำงานร่วมกับผู้อื่นได้อย่างเหมาะสม ทั้งยังเป็นแนวทางในการพัฒนาการจัดการเรียนรู้นาฏศิลป์ให้มีความสนุกสนาน มีความหมาย และส่งเสริมการอนุรักษ์สืบสานศิลปวัฒนธรรมไทยอย่างต่อเนื่อง
นวัตกรรมการพัฒนาแนวทางการนิเทศภายใน รูปแบบ Active2 Model ยกระดับการจัดการเรียนรู้เชิงรุกสู่ความสำเร็จของผู้เรียน
นวัตกรรมการพัฒนาแนวทางการนิเทศภายใน รูปแบบ Active2 Model ยกระดับการจัดการเรียนรู้เชิงรุกสู่ความสำเร็จของผู้เรียน เป็น นวัตกรรมนวัตกรรมด้านการจัดการเรียนรู้ ที่มุ่งเน้นทักษะการปฏิบัติจริง และเสริมความสามารถด้าน Soft skill ควบคู่กับการพัฒนา ( Stem Education) สถานศึกษาต้องมีระบบที่สนับสนุนให้ครูสามารถออกแบบและพัฒนานวัตกรรมการจัดการเรียนรู้เชิงรุก (Active Learning) เช่น การใช้สื่อเทคโนโลยี หรือกระบวนการเรียนรู้ใหม่ๆ เพื่อสร้างพื้นที่แห่งนวัตกรรม (Innovation Space) ภายในโรงเรียน และทำให้เกิดการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ผ่านชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC) เพื่อเปลี่ยนบทบาทการนิเทศให้เป็นพลังขับเคลื่อนศักยภาพครู ให้สามารถสร้างสรรค์การจัดการเรียนรู้ที่ทันสมัยและมีคุณค่าต่อตัวผู้เรียนและสังคม
การสร้างชุดกิจกรรมการเรียนรู้ความหลากหลาย และประโยชน์ของแพลงก์ตอนพืชในท้องถิ่นเพื่อพัฒนาทักษะ กระบวนการทางวิทยาศาสตร์สำหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4
การจัดการเรียนการสอนในโรงเรียนส่วนมากเน้นการบรรยายมากเกินไปส่งผลให้ผลสัมฤทธิ์ทางการศึกษาระดับชาติ (O-NET) ในปีการศึกษาที่ผ่านมาพบว่ารายวิชาวิทยาศาสตร์ของนักเรียนโรงเรียนบ้านแม่โจ้ มีคะแนนเฉลี่ยอยู่ที่ 48.82 คะแนน โดยที่คะแนนเฉลี่ยระดับประเทศอยู่ที่ 36.06 คะแนน สูงกว่าระดับประเทศแต่คะแนนยังไม่ถึงร้อยละ 50 เนื่องจากนักเรียนส่วนใหญ่ร้อยละ 70 เป็นกลุ่มชาติพันธุ์ โดยได้ทำการ PLC ร่วมกันภายในกลุ่มโรงเรียนบ้านแม่โจ้ในระดับชั้นช่วงชั้นที่ 2 จึงได้ข้อสรุปร่วมกันที่จะพัฒนาทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์เพื่อให้นักเรียนมีทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ที่สูงขึ้น และผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนในรายวิชาวิทยาศาสตร์สูงขึ้นต่อไป จึงได้คิดสร้างนวัตกรรมชุดกิจกรรมเพื่อพัฒนาทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์สำหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 ในสาระที่ 1 วิทยาศาสตร์ชีวภาพ มาตรฐาน ว 1.3 ป.4/1 การจัดจําแนกสิ่งมีชีวิตโดยใช้ความเหมือน และความแตกต่างของลักษณะของสิ่งมีชีวิตออกเป็นกลุ่มพืช กลุ่มสัตว์ และกลุ่มที่ไม่ใช่พืชและสัตว์ ในหน่วยความหลากหลายของสิ่งมีชีวิต เรื่อง ระบบนิเวศน้ำ โดยบูรณาการวิชาวิทยาศาสตร์ชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 รวมกับสิ่งแวดล้อมในท้องถิ่น เพื่อใช้เป็นข้อมูลพื้นฐานในการประเมินคุณภาพน้ำและยังสามารถประยุกต์ใช้ความหลากหลายของแพลงก์ตอนพืชเป็นดัชนีชี้การวัดคุณภาพน้ำในแหล่งศึกษาอื่นได้ และช่วยให้นักเรียนได้รู้จักแหล่งน้ำในท้องถิ่นของตนเอง และสร้างเจตคติที่ดีในการอนุรักษ์ทรัพยากรแหล่งน้ำต่อไป
ลูกชิ้นอร่อยดีที่เมืองแกน' (Lookchin Mini-Entrepreneurship with Digital Media Model) เพื่อพัฒนาทักษะชีวิตและทักษะทางการเงินสำหรับเด็กปฐมวัย โรงเรียนบ้านปง (อินทขิลวิทยาคาร)
การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาทักษะชีวิตและทักษะพื้นฐานทางการเงินสำหรับเด็กปฐมวัยโรงเรียนบ้านปง (อินทขิลวิทยาคาร) อำเภอแม่แตง จังหวัดเชียงใหม่ ผ่านนวัตกรรม "ชุดประสบการณ์สื่อดิจิทัลร่วมกับกิจกรรมเชิงรุก: ลูกชิ้นอร่อยดีที่เมืองแกน" (Lookchin Mini-Entrepreneurship with Digital Media Model) ซึ่งออกแบบมาเพื่อแก้ปัญหาเด็กขาดความรู้ความเข้าใจเรื่องมูลค่าของเงิน การออม และทักษะการปฏิสัมพันธ์ โดยบูรณาการสื่อดิจิทัล (แอนิเมชันและนิทานคลังความรู้) เข้ากับหน่วยการเรียนรู้ “ผู้ประกอบการจิ๋วเมืองแกน” และดึง Soft Power ร้านค้าชุมชนในงานเทศกาลท้องถิ่นมาเป็นฐานการเรียนรู้ กลุ่มเป้าหมายคือเด็กปฐมวัยจำนวน 12 คน รูปแบบกิจกรรมเน้นกระบวนการเรียนรู้จากประสบการณ์ตรง (Active Learning) 3 ขั้นตอน ได้แก่ การปูพื้นฐานความรู้เรื่องเงิน การวางแผนใช้จ่าย และคุณธรรมการค้าขายผ่านสื่อดิจิทัล การฝึกปฏิบัติในสถานการณ์จำลองและตลาดจำลองในโรงเรียน การขยายผลสู่สนามการค้าขายจริงในชุมชน ณ งานของดีเมืองแกน ผลการนำนวัตกรรมไปใช้พบว่า กิจกรรมนี้ช่วยส่งเสริมพัฒนาการเด็กปฐมวัยอย่างครอบคลุม ทั้งด้านสังคม (มาตรฐานที่ 8: มีปฏิสัมพันธ์ที่ดีกับผู้อื่นจากการทำงานกลุ่มและการซื้อขาย) และด้านสติปัญญา (มาตรฐานที่ 10: ความสามารถในการคิดคำนวณขั้นต้น การจำแนกค่าของเงิน และการแก้ปัญหาเฉพาะหน้า) ทำให้เด็กเปลี่ยนบทบาทจากผู้รับสื่อมาเป็นผู้ลงมือปฏิบัติจริง มีความกล้าแสดงออก และบ่มเพาะทักษะการเป็นผู้ประกอบการรุ่นเยาว์ที่สอดคล้องกับวิถีชีวิตชุมชนอย่างยั่งยืน
พัฒนาทักษะภาษาไทยชั้นป.1 โดยใช้นวัตกรรม 4 ป
นวัตกรรม "4 ป" จึงถูกคิดค้นขึ้นมาเพื่อตอบสนองความต้องการนี้โดยเฉพาะ โดยมุ่งเน้นกระบวนการที่ชัดเจน 4 ขั้นตอน ได้แก่ ป 1 = ปูพื้นฐานพยัญชนะให้แม่น ผ่านการทำซ้ำย้ำเตือนเพื่อให้จดจำฐานเสียงได้อย่างถูกต้อง ป 2 =ปรับเพิ่มสระ โดยทยอยนำเสนอทีละ 1 สระ และเริ่มจากสระเสียงยาวเพื่อลดความสับสน ป 3 =ประสมคำ โดยฝึกทักษะการอ่านและการเขียนควบคู่กันไปในลักษณะบูรณาการ ป 4 =ประเมินผล เพื่อตรวจสอบความก้าวหน้าและช่วยเหลือผู้เรียนเป็นรายบุคคลทันท่วงที ด้วยกลไกของนวัตกรรม 4 ป นี้ จึงเป็นคำตอบสำคัญในการยกระดับผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน แก้ไขปัญหาการอ่านไม่ออกเขียนไม่ได้อย่างยั่งยืน และช่วยสร้างเจตคติที่ดีต่อการเรียนภาษาไทยให้กับนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 1 อย่างมีประสิทธิภาพ
การพัฒนานวัตกรรมสื่อเทคโนโลยีดิจิทัลบอร์ดเกม "Chiang Mai Smog Fighter : วิกฤตลมหายใจเมืองเหนือ" เพื่อส่งเสริมการคิดเชิงคำนวณ การแก้ปัญหาเชิงสถานการณ์ และการตระหนักรู้ด้านสิ่งแวดล้อมผ่านการเรียนรู้โดยใช้เกมเป็นฐาน (Game-Based Learning)
นวัตกรรม “Chiang Mai Smog Fighter: วิกฤตลมหายใจเมืองเหนือ” เป็นนวัตกรรมการจัดการเรียนรู้ในรูปแบบ Unplugged Coding Board Game ที่พัฒนาขึ้นจากแนวคิดว่า การเรียนวิทยาการคำนวณจะมีความหมายมากขึ้นเมื่อผู้เรียนได้ใช้ความรู้เพื่อแก้ปัญหาที่ใกล้ตัว โดยนำสถานการณ์ฝุ่น PM2.5 และคุณภาพอากาศในจังหวัดเชียงใหม่มาเป็นบริบทของเกม เชื่อมโยงกับแนวคิด Coding, Computational Thinking, Active Learning, Game-Based Learning และ STEM Education ผู้เรียนไม่ได้เรียนรู้เรื่อง If–Then–Else จากการจดจำคำสั่งเพียงอย่างเดียว แต่ต้องเผชิญสถานการณ์จำลอง วิเคราะห์ข้อมูล AQI วางแผนใช้ AP และ Budget เลือกแนวทางแก้ไข ตรวจสอบเงื่อนไข และตัดสินใจร่วมกับสมาชิกในกลุ่ม กระบวนการดังกล่าวช่วยเปลี่ยนแนวคิดเชิงนามธรรมของ Coding ให้เป็นประสบการณ์ที่ผู้เรียนสามารถมองเห็น ลงมือทำ และเชื่อมโยงกับชีวิตจริงได้ พร้อมพัฒนาทักษะการคิดวิเคราะห์ การแก้ปัญหา การสื่อสาร การทำงานร่วมกัน และความตระหนักต่อปัญหาสิ่งแวดล้อมในท้องถิ่น
การพัฒนารูปแบบการจัดประสบการณ์เรียนรู้โดยใช้กระบวนการออกแบบเชิงวิศวกรรมร่วมกับวัฏจักรการสืบเสาะทางคณิตศาสตร์ตามแนวทางโครงการบ้านนักวิทยาศาสตร์น้อยเพื่อเสริมสร้างทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์สำหรับเด็กปฐมวัย
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) พัฒนารูปแบบการจัดประสบการณ์เรียนรู้โดยใช้กระบวนการออกแบบเชิงวิศวกรรมร่วมกับวัฏจักรการสืบเสาะทางคณิตศาสตร์ ตามแนวทางโครงการบ้านนักวิทยาศาสตร์น้อย เพื่อเสริมสร้างทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์สำหรับเด็กปฐมวัย 2) เพื่อเปรียบเทียบทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัย ก่อนและหลังการใช้รูปแบบการจัดประสบการณ์เรียนรู้ฯ และ 3) เพื่อศึกษาความพึงพอใจของเด็กปฐมวัยที่มีต่อรูปแบบการจัดประสบการณ์เรียนรู้ฯ ประชากรทั้งหมดจำนวน 12 คน เป็นเด็กอนุบาลปีที่ 3 ของโรงเรียนสันมหาพนวิทยา ภาคเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2567 รูปแบบการจัดประสบการณ์เรียนรู้ที่พัฒนาขึ้น ประกอบด้วย 5 องค์ประกอบ ได้แก่ ศึกษาสภาพ (Study) สังเคราะห์ (Synthetic) สื่อการสอนเพื่อความยั่งยืน (Sustainable Media) การจัดประสบการณ์เรียนรู้ (Enrichment Activities) บูรณาการกระบวนการออกแบบเชิงวิศวกรรมร่วมกับวัฏจักรการสืบเสาะทางคณิตศาสตร์ตามแนวทางโครงการบ้านนักวิทยาศาสตร์น้อย และการประเมินผล (Evaluation) ผลการวิจัยพบว่า เด็กมีคะแนนหลังเรียนสูงกว่าก่อนเรียนอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .01 และมีความพึงพอใจต่อรูปแบบในระดับมาก แสดงให้เห็นว่ารูปแบบที่พัฒนาขึ้นมีความเหมาะสมและส่งเสริมทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ได้อย่างมีประสิทธิภาพ